اینترنت و جنگ نرم

گفتگو با :
دکتر ابراهیم فیاض ،عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
سیروس برنا ، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس


اینترنت وسیله ای در دست امریکاست برای بیشتر مسلط شدن بر سیستم تفکری جهان. این وسیله با اینکه  دو طرفه است  ،  ولی به گونه ای عمل می کند  که ذهن مخاطب را به طور ناخوداگاه و نرم هدایت می کند به طرف منافع خود امریکا.بنا براین مهمترین کار  این است که  نظام رسانه ای را  اول شکل دهیم .




.  در حالی سنای امریکا بودجه ای 55 میلیون دلاری را تحت عنوان گسترش اینترنت برای حمایت از مخالفان نظام در نظر گرفته که بحث قطع اینترنت از سیوی  امریکا توسط برخی از منابع خبری منتشر شده و نشان دهنده رفتار دوگانه و متناقض امریکا در قبال اینترنت است.
رفتار دوگانه امریکا در قبال گسترش اینترنت درایران را چه طور ارزیابی می فرمایید؟

فیاض :
 اینترنت رسانه بزرگ جهانی و یک رسانه ای است که یک نوع انقلاب ارتباطی بوجود آورده و آن هم ارتباطات دو طرفه است. یعنی ما به دوران شفاهی برگشتیم، ارتباطات شفاهی قبل از ظهور رسانه های جدید. رسانه های جدید که به وجود آمد رسانه های یک طرفه بود،یعنی یک طرفه از جانب فرستنده و گیرنده یا کسی که مخاطب بود دخالتی در این  قصه نداشت. اما امروز اینترنت آمده و سعی کرده که با مخاطب رابطه مستقیم برقرار کند و مخاطب بتواند حرف خود را بزند و یک نوع طراحی خاصی کرده که باید روی این خیلی بحث کنیم.  اینترنت رسانه خاصی است که تا به حال درتاریخ بشر به این معنا نبوده. اصلاً قابل کنترل نیست. یعنی  به شدت  فرار است.

.   بیشتر رفتار دوگانه امریکا مد نظرمان بود که چرا این رفتار را در پیش گرفته؟

فیاض:
سرورهای اینترنت همه در امریکاست. اینترنت یک نوع وسیله ای در دست امریکاست برای بیشتر مسلط شدن بر سیستم تفکری جهان. چون من گفتم دو طرفه است یعنی وسط می آید و سعی می کند با مخاطب ارتباط برقرار کند. ولی طوری انجام می دهد که ذهن مخاطب را به طور ناخوداگاه و نرم هدایت می کند به طرف منافع خود امریکا. مثلاً اینکه ساختار دانشی چیست؟ ساختارکتابهایی که وجود داردچیست ؟ اولین سایتها،سایتهای هستند که در جهت منافع جهانی سرمایه گذاری کار می کنند و آن سایتهایی که برخی ازآن ها را حذف می کنند و آن قدر دور می اندازند که ناپدید می شوند و کسی به آنها رجوع نمی کند ،  آنهایی هستند که با امریکا موافق نیستند.
.    آقای دکتر ابراهیمی فیاض اشاره کوتاهی داشتند به رفتار دوگانه امریکا در قبال گسترش اینترنت در ایران ،من می خواستم نظر حضرتعالی راهم بپرسم؟


 برنا:
اگر اجازه دهید بنده مقدمتاً به لحاظ مبانی نظری استراتژی امریکا در منطقه و اصول و چارچوبها و اهدافی که دنبال می کند در چارچوب آن اهداف یکی از شیوه ها و راهکارهایش هم استفاده از قابلیتهای ظرفیتهای فضای مجازی و اینترنت است که یک مطالبی راعرض کنم. بعد دقیقتر وارد جزئیات و مختصات فنی این فضا خواهیم شد. یکی از بحثهایی که به طور جدی در حوزه مسائل سیاست و روابط بین الملل یا دست کم یک دهه اخیر مطرح شده بحث  دیپلماتی عمومی است. در این چارچوب یکی از بحثهای اساسی بحث جنگ نرم است. در واقع جنگ نرم یکی از مسائل پررنگ و جدی است که ایران و امریکا و مناسبات دوجانبه در گیر و دار آن است و به واقع جنگ نرم زمینه  مقدمه جنگ سخت و در واقع نیمه سخت محسوب می شود که این قضیه مستلزم هوشیاری بیشتر مردم، نخبگان جامعه و مدیران حوزه راهبردی در استراتژیک جمهوری اسلامی ایران خصوصاً در زمینه مسائل امنیت داخلی ، امنیت منطقه ای و مناسبات با کشورهای همجوار و قدرتهای  هژمون فرامنطقه ای است. در یک چنین بستری دشمن یا  قطب های رقیب طبیعی است که تاکتیک ها و راهکارهای مختلفی را دنبال می کنند برعلیه ملت ایران،معطوف به مسئله سازی و ایجاد تردید و به دست گرفتن کنترل و مدیریت و در واقع فکر و رفتار جامعه .  در این چارچوب مهمترین هدف آنها مسئله آفرینی و ایجاد چالش و یأس آفرینی از طریق هدایت و مهندسی اراده و اعتماد مردم به نظام و رابطه دوسویه بین مردم و حاکمیت است که یکی از مولفه های اساسی فرهنگی جنگ های نرم در چنین چارچوبی عبارت است از تلاش آنها در راستای تضعیف و تغییر آرمانهای ملی و مذهبی و اعتقادی آنها و مخدوش نمودن ارزشهای بنیادی فرهنگی و دینی جامعه است. در واقع امریکا در چنین بستری به دنبال ایجاد نا امیدی عدم پویایی فرهنگی،فقدان آینده نگری و بی تفاوتی است
.   الان شما می گویید یعنی این بسترها را در دانشگاهایمان داریم؟

برنا:
 امریکا در راستای عملیاتی نمودن استراتژی خود  درصدد  ایجاد
زمینه ها و بستر های  محقق نمودن چنین فضا و بستری است.

.   عرض من این است که ایا مولفه ها در اجتماع ما وجود دارد بخصوص در دانشگاهها؟

 برنا:
در فضایی که بعنوان دیپلماسی آن لاین از آن یاد می شود به این معناست که متغیرهای متعددی در آن دخیل هستند. محور اساسی این متغیرها تغییر نگرش و بینش اعضای آن جامعه هستند. اعضای آن جامعه مسائل مختلفی مثل اصحاب اهل رسانه،اهل قلم،نخبگان دانشگاهی،مراکز علمی- پژوهشی هستند از آکادمیک و بسترهای حوزوی . این فضایی است که رقیب یا دشمن و در واقع امریکا تلاش می کند تا در راستای منافع  اهداف خود فضا را مهندسی کند. حالا بسته به این دارد که  سیاستگذارهای استراتژیک نظام چگونه بتواند با یک چنین استراتژی تقابل کنند؟ امریکا در یک چنین بستری طرحهای مختلفی در سالهای اخیر دنبال کرده که مهمترین آن طرحها،بحث تغییر خاورمیانه بزرگ و عمدتاً  بر کشورهایی مثل ایران،عراق افغانستان ،سوریه و غیره است ،معطوف به ایجاد دولتهای سرمشق ، که باید اذعان کنیم و تأکید کنیم که در این زمینه نه در عراق موفق بوده و نه در افغانستان. لذا در فضایی که از آن تحت عنوان جنگ نرم یاد می شود و یکی از ابزارهای مهم آنها استفاده از ظرفیتهای اینترنت است ما باید توجه داشته باشیم که در این قضیه باید دنبال کنیم تا آن مولفه ها و پیمانها ،نشانه ها و نمادها و بسترهای چنین فضایی را بشناسیم و با توجه به قابلیتهای خوب اعتقادی و مذهبی از یک سو و ملی از سوی دیگر با تلفیق سازنده آنها بتوانیم یک استراتژی موفقی را دنبال کنیم.  باید به طور مشخص تر در این خصوص پیمان شناسی کنیم. یعنی ببینیم که آنها با استفاده از این ابزار چه پیامهایی را می خواهند انتقال دهند،چگونه خروجی این را بگیرند تا بتوانند به اهداف درازمدت،کوتاه مدت و میان مدت خود دست یابند.


.   آقای دکتر فیاض،نظر شما نیز همین است؟

 فیاض:
جنگ که بوجود می آید در هر دوره ای بر اساس تکنولوژیها جنگ شروع می شود. یک زمان جنگ تیر و کمانی بود  یا سنگ  بود،الان جنگ از این مرحله گذشته و به تکنولوزیهای روانی رسیده و مخاطب محور عمل می کند. یعنی ظاهراً مخاطب احساس می کند مستقل است،متفکر است،اراده او خیلی قوی شده و اگر خوب دقیق شود می بیند همه آنچه که در خود دیده و به خود نسبت می دهد، دشمن با آن نظام رسانه ای خود برای او درست کرده و اینجاست که بنیادی ترین قسمت حالت جامعه امروز را تشکیل می دهد. آنچه مهم است باید بدانیم که رسانه هایی که در ایران وجود دارند کانتکستشان چیست؟ چون جامعه ما کانتکستش  زمینه اش است بسترش است. این رسانه ها موقعی جواب می دهند که بسترش آماده باشد. به قول امروزیها ما در رسانه میگوییم رسانه تکست یا متن است زمانی این متن معنا پیدا می کند،طبق نظر کسانی که پشت این رسانه هستند مثل امریکا که پشت اینترنت است که کانتست یا جامعه ایرانی این را بپذیرد. اینهاست که در این سالها ما مقداری دچار عدم شناختی کانتکستی رسانه ها در ایران شدیم و لذا دشمن نفوذ کرد و توانست موفق شود. اینترنت یکی از آخرین رسانه هاست،از بعد بنیانی و اجتماعی عرض می کنم نه بعد دیگری  و اولین رسانه کتاب است.  اگر در جامعه ای کتاب مسلط شود آن جامعه تئوری اش بر واقعیت پیشی می گیرید این کتاب علم و تئوری تولید می کند و چون تئوری بر واقعیت پیشی می گیرد آن زمان جامعه دچار مشکل نمی شود چون هر موقعیتی پیش آید تئوری آن از قبل در جامعه وجود دارد .

.   شما به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، بگویید ما تا چه حد توانستیم در این آرمانمان پیشرفت داشته باشیم. به نظر می رسد برای رسیدن به یک جامعه ای که ایده آل مقام معظم رهبری باشد و امروز هم که در صحبتهایشان به آن اشاره داشتند ما باید کاستی ها را بشناسیم، وقتی کاستی ها را شناختیم راهکار ارائه می دهیم. راهکاری را که باید در قبال سیاست امریکا پیش بگیریم چه می تواند باشد؟

فیاض:
مهمترین آن این است که شما نظام رسانه ای را  اول شکل دهیم . چون دشمن الان در ایران  رسانه ای کار می کند و اگر بتوانیم نظام رسانه ای یا سازمان رسانه ای ایران را شکل دهیم اینجا ایران ..........

.  یعنی الان شکل خاصی ندارد؟

 فیاض:
خیر. متأسفانه.  کشوری که می خواهد رشد علمی پیدا کند،مهمترین رسانه او کتاب است. من الان جلوی دانشگاه تهران 4 کتاب می خرم باور کنید می شود  50 تا 60 هزار تومان . یک دستگاه ماهواره بخرید چند در می آید؟

.   ارزانتر در می آید.

 فیاض:
اصلاً از نظر اقتصادی برای من سود نمی کند که به رسانه  کتاب پناه ببرم باید کتابخانه های تخصصی،کتابخانه های محلی، کتابخانه های حتی برجها توسعه یابد . شهرداری باید شروع کند در کل تهران  محله به محله کتابخانه بزند.