بررسی سیره نظری و عملی رسول اکرم (ص ) و
امام جعفر صادق (ع)

گفتگو با :
حجت الاسلام سید محمد واعظ موسوی، نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری
حجت الاسلام سید ابوالحسن مهدوی، نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری

پیامبر در برخورد با افراد همیشه سعی می کرد با احترام   برخورد کند. ما امروز بیش از هر روز به بازشناسی پیامبر، رفتار پیامبر، گفتار پیامبر و الگو پذیری از آن چه که از پیغمبر برای ما به جا گذاشته شده، نیاز داریم.

رادیو گفت و گو: میلاد خاتم النبیین حضرت محمد مصطفی (ص) و ولادت صادق آل محمد امام جعفر صادق(ع) است، جناب حجت الاسلام موسوی برای نشان دادن جایگاه رفیع رسول گرامی اسلام می شود به آیاتی اشاره کرد که درباره وجود نازنین پیامبر نازل شده. برای ترسیم جایگاه خاتم النبیین باید به چه نکاتی توجه داشته باشیم؟

حجت الاسلام  موسوی: در این هفته ای که پشت سر گذاشتیم حرکات بسیار زیبایی از طرف مذاهب مختلف و مکاتب مختلفی که به نحوی با اسلام ارتباط دارند دیده شد. پیامبر مکرم اسلام  معجزات مختلفی  داشت اما با توجه به اینکه زمان پیامبر زمان اوج ادبیات بود لذا بیشترین وجهه همت پیامبر بر مسائل ادبی بود هر چند از مسائل دیگر اجرایی، سیاسی، فرهنگی و نظامی هم غافل نبود. برای اینکه پیامبر آخرین پیغمبر خداست و صاحب کتاب و شریعت . همه مسلمانانی که الان بیش از یک میلیارد نفر هستند به او ایمان آوردند و باورهای دینی خودشان را بر اساس آموزه هایی که از مکتب انسان ساز او فراگرفته اند مطابقت
می دهند و سعی می کنند در گوشه گوشه زندگی و در زوایای حیاط خودشان به آنچه که پیامبر از طرف خدا به عنوان وحی منزل آورده عمل کنند.

رادیو گفت و گو: به نظر شما چه خصوصیت و ویژگی در پیامبر وجود داشت که توانستند این همه افراد را به دین اسلام تمایل دهند؟
 
حجت الاسلام موسوی: خصوصیات و ویژگی هایی که پیامبر مکرم اسلام داشتند از جنبه های مختلف می تواند مورد نقد و بحث و بررسی قرار گیرد. از جمله این خصوصیات ، خانواده ای  است که پیامبر در آن خانواده به دنیا آمده و در آن خانواده رشد و نمو پیدا کرده. چون می دانید پیامبر در میان خانواده بنی هاشم از قریش که گرامی ترین خانواده عرب شناخته می شد تولد پیدا کرد. لذا یک سابقه خانوادگی بسیار خوبی برای پیامبر بوده. هر چند پدر آن حضرت  قبل از تولد پیامبر از دنیا رفته. مادرشان حضرت آمنه در اوایل کودکی پیامبر ،یعنی حدود 6 سالگی پیغمبر از دنیا رفته. ولی هیچ کدام از اینها مانع نشد از اینکه متولیان امر تربیت پیامبر که ابتدا جد بزرگوارشان و سپس به توصیه ایشان، عموی گرامیشان به این کار قیام کردند و او را در خانه خودشان،با تمام امکانات آن روز که در اختیار داشتند به بهترین نحو تربیت کنند، به طوری که پیامبر در همان ایام جوانی هم به عنوان شخصیت بسیار بارز در بین جامعه خود مطرح شد. آنچه  در رابطه با زندگی سراسر شور و علم و معنویت پیامبر وجود دارد  این است که لحظه ای از وقت خود را بیهوده نمی گذراند. بلکه وقت خود را به سه بخش تقسیم کرده بود. بخشی اختصاص به خدا داشت و با عبادت و یاد خدا می گذشت و بخشی به خودش و اهل خانه اش. پیامبر در خانه خود به عنوان شوهری بسیار مهربان و فداکار، پدری بسیار دلسوز برای فرزندان خود مطرح است و در کنار آن بخش سوم را به نشر و تعلیم معارف دینی و اداره امور جامعه اسلامی و اصلاح مفاسد جامعه و سعی در رفع حوائج مسلمین و همین طور بعدها که موفق به تشکیل حکومت شد در رابطه با تحکیم روابط داخلی و خارجی و سایر امور مربوط به امر حکومت می پرداخت. لذا این زوایای مختلف زندگی  آن حضرت  در آن موقعیت زمانی و با وجود دو کشور پهناور ایران و روم در همسایگی و در جوار عربستان از پیامبر یک شخصیت ممتازی ساخته که امروز بعد از گذشت 14 قرن دستورالعمل های که از آن حضرت وارد شده در جنبه های مختلف،حقا که راه گشاست.

رادیو گفت و گو: اشاره کردید به صبر و رافت و مهربانی پیامبر . می خواستم از شما خواهش کنم که در این مورد قدری بیشتر صحبت بفرمایید؟

حجت الاسلام موسوی: می دانید پیامبر در برخورد با افراد همیشه سعی می کرد با احترام  نسبت به افراد برخورد کند لذا در تاریخ زندگی آن حضرت، به گونه ای که خود آن حضرت می فرمود من مانند بنده غذا می خورم، مانند بنده می نشینم. بعد هم که علت را بیان میکرد ،می فرمود برای اینکه من یک بنده هستم.لذا می فرمایید ما هر روز در نمازمان، در تشهدهایی که می خوانیم، عبودیت و بندگی پیغمبر را بر پیغمبری پیغمبر مقدم می کنیم. و خطاب ما هم این است که اشهد ان محمد عبده و  رسوله،  اول مقام عبودیتش را پیش می کشیم. لذا آن بزرگوار نه تنها بر بزرگان حتی بر کودکان سلام می کرد، احترام می کرد،با رافت و احترام و مهربانی  برخورد می کرد.

رادیو گفت و گو: مهربانی پیامبر نسبت به مخالفان خودشان و معاندانی که در کنارشان بودند در اطرافشان بودند چگونه بوده؟

حجت الاسلام موسوی: حتی در برخورد با دشمنان شاید بیشترین نقش را در گرایش و پیروی افراد مختلف از آیین های مختلف،چه یهودیت چه مسیحیت، چه بت پرست ها ،به خاطر نرم خویی پیامبر بود. کما اینکه قرآن کریم هم اشاره دارد که : اگر مهربانی پیامبر،اگر سازش مداری پیامبر و حالت عطوفت که پیامبر نسبت به مخالفین  داشت در پیغمبر وجود نداشت قطعاً این نفوذ را نفوذ رفتار و نفوذ کلام را در بین مخالفین خودش نمی توانست داشته باشد.

رادیو گفت و گو: حالا اگر به فرمایشات امروز مقام معظم رهبری هم رجوعی کنیم و اینکه ایشان فرمودند نیاز مبرم امت اسلامی باز تولید حقایق اسلام است، آیا این وجه و این جلوه از زندگانی پیامبر به عنوان حقیقت اسلام وجود دارد یا خیر، قطعاً هست. اگر بخواهیم این نکاتی که حضرتعالی فرمودید در خصوص رافت و رحمت پیامبر بخصوص حتی در خصوص اسرا، تحلیل این موضوع در شرایط امروز چگونه خواهد شد؟

حجت الاسلام موسوی: پیامبر مکرم اسلام با توجه به علم غیبی که داشت، حتی ما معتقدیم به نفاق برخی از اطرافیان خودش علم داشت، اما هرگز در برخوردهای خود به نحوی رفتار نمی کرد که آنها متوجه شوند که پیغمبر از منویات داخلی آنها آگاه است ،چون تمام تلاش در این بود که همه را تا آنجایی که می تواند نجات دهد. پیغمبر هیچ وقت دوست نداشت کسی به آتش غضب الهی که توسط خود آن فرد برافروخته شده گرفتار شود.به هر حال ما امروز بیش از هر روز نیاز داریم به بازشناسی پیامبر، رفتار پیامبر، گفتار پیامبر و اسوه گیری و الگو پذیری از آن چه از پیغمبر وارد شده و اینها را باید بتوانیم به زبان علمی امروز تبیین ،توزیع و نهایتاً در سطح جهان بسط و گسترش دهیم

رادیو گفت و گو: دیگر میهمان تلفنی ما حجت الاسلام  سید ابوالحسن مهدوی ، نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری  است .آقای مهدوی در خصوص سیره عملی و نظری نبی مکرم اسلام با حجت الاسلام ه واعظ موسوی صحبت کردیم. ایشان از باب رحمت و رافت، حتی موضع پیامبر را در خصوص برخورد با مخالفین و معاندین مطرح کردند . اشاره به نکته خیلی ظریفی کردند ،این که به حضرت فرمودند که چقدر مهربانی و محبت دارید نسبت به همه انسانها. اگر بخواهیم این وجه و این جلوه از سیره زندگانی پیامبر را مد نظر قرار دهیم و با توجه به فرمایش مقام معظم رهبری و سخنرانی اخیرشان، بپردازیم به بازتولید  این وجه از وجوه زندگی پیامبر که حقیقت اسلام است، تحلیل این موضوع در شرایط امروز چگونه خواهد بود؟

حجت الاسلام مهدوی: بسم الله الرحمن الرحیم. عرض خودم را با آیه چهار سوره روم آغاز می کنم که خدایی که خود عظیم است و همه موجودیت مقابل او حقیر و کوچک است. اخلاق پیامبر خودش را توصیف به عظمت کرده. حقیقتاً اخلاق و روحیات پیامبر خدا یک اخلاق استثنایی است که اگر جهان امروز بتواند مقدار کمی شناختی را از اخلاق آن بزرگوار پیدا کند و در راه آن حضرت قدم بردارد بسیاری از مشکلات جوامع حل خواهد شد، تفاهم بسیار خوبی بین همه گروهها و ملت های گوناگون ایجاد خواهد شد. حتی در داخل زندگی افراد . در یک کلمه خدمتان عرض کنم در تمام دوران زندگانی پیامبر و همه معصومین (ع) این طور بوده که هیچکس یاد ندارد کوچکترین توهینی را از زبان آن حضرت، از رفتار آن حضرت، حتی با کنایه ،حتی بخواهند زخم زبانی به کسی بزنند. در رفتارهای آن حضرت این کاملاً مشهود است .بعضی فکر می کنند که انسان در مقابل مخالف خود اگر رک بگوید و به اصطلاح روی او را زمین بگذارد این را یک نوع رشادت می دانند . در حالی که در مبانی اخلاقی گاهی گفته شده که اگر انسان ضرر خاصی نمی بیند می تواند که سخن مخالف مقابل خودش را تحمل کند و چیزی نگوید؛ آن جایی که می داند ضرر خاصی بوجود نمی آید. گفتند شخصی آمده بود نمامی کرده بود از آن حضرت، جبرئیل نازل شد نمامی او را ذکر کرد، حضرت صدایش زدند گفتند چرا پشت سر من سخن گفتی؟ و او انکار کرد و گفت خیر من سخنی علیه شما در غیاب شما نگفتم . وقتی که خود او انکار کرد پیامبر هیچ صحبتی نکردند.

رادیو گفت و گو: یعنی در مواجه با معاندین و مخالفین هم حضرت صبر می کردند.

حجت الاسلام مهدوی: بله. باز سکوت کردند. و دیدند ضرر خاصی هم اینجا متوجه نمی شود. اگر کلام الهی را تصدیق می کند، حقیقتاً ایمان با تمام وجودش به پروردگار دارد.  و اگر تصدیق به کلام مومنین می کند او دیگر در ظاهر تصدیق می کند، چون به نفع مومنین است که کلام آنها را تصدیق کند و در ظاهر مخالفت نکند و آنجایی که البته آسیب جدی وارد نشود.

رادیو گفت وگو: با توجه به توضیحاتی که شما فرمودید اگر بخواهیم چنین سیره ای را. حالا همین وجه آخری که بشود به آن اشاره کرد در جامعه مان محقق کنیم باید چه کار کرد؟

حجت الاسلام مهدوی: ان جا که برای انسان ضرر خاصی ندارد می تواند با سکوت خود از کنار قضیه رد شود و مطلب را خاتمه یافته تلقی کند.

رادیو گفت و گو: تشخیص این ضرر با کیست؟

حجت الاسلام مهدوی: عمدتاً ضرر شخصی و دنیایی منظور است. یعنی اگر ضرری به شخص من آن هم به دنیای انسان وارد می شود نه ضرر آخرتی که در واقع ضررهای دینی باشد. یا آسیب هایی که مربوط به مباحث دینی و اجتماعی مباحث آخرتی افراد است، آنجا احکام الهی را ما نمی توانیم کوتاهی کنیم در واقع اختیار با ما نیست که بخواهیم صرف نظر کنیم. نظیر آنچه که در بحث امر به معروف و نهی از منکر اتفاق می افتد. ولیکن در جایی که ضرر شخصی است مثل همین که حقی را از من ضایع کرده، پشت سر من سخنی گفته  ،اینجا اگر ضرر متناوبی و ضرر مهمی متوجه نشود بهتر این است که انسان با سکوت خود از کنار قضیه رد شود و آن را خاتمه یافته تلقی کند.