گفت‌وگوی فرهنگی شنبه تا چهارشنبه از ساعت 20:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

گفت و گوي فرهنگي

دمیده شدن نگاه انتقادی رشد هنر سنتی را به دنبال دارد

کشاورز افشار در رادیو گفت‌وگو یکی از راه‌های حفظ و احیای هنرهای سنتی را توجه به نگاه انتقادی در این حوزه برشمرد و گفت: در هنرهایی که رنگ تقدس گرفته‌اند دمیدن شدن نگاه انتقادی رشد هنر سنتی را به دنبال دارد.

1399/05/17
|
11:38
|

مهدی کشاورز افشار عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس در خصوص موضوع هنرهای ایرانی – اسلامی در آستانه فراموشی در برنامه گفتگوی فرهنگی به ساختار اجتماعی و تغییر سبک زندگی همراه با ورود مدرنیته اشاره کرد و گفت: هنرهایی که کاربرد آن در جامعه از بین برود و نگاه کارکردی به آن وجود نداشته باشد به تدریج منسوخ می‌شود و ما در اواخر دوره قاجار و باوجود حاکمان محلی که خود واردکنندگان صنایع گوناگون از اروپا بودند شاهد مقاومت در برابر زنده نگاه داشتن هنر ایرانی بودیم در پهلوی اول نیز پروژه مدرنیته‌سازی و زدودن سنت از چهره جامعه ایرانی باعث شد ما بسیاری از هنرهای اصیل را از دست بدهیم اما در پهلوی دوم با تاسیس برخی سازمان‌ها هنر و موزه‌ها کمی جدی گرفته شد و به طور کلی در بازه زمانی یادشده نهادهای اجتماعی و حکومتی برای حمایت از صنایع دستی و هنر ایرانی وجود نداشته است.

وی افزود: در پنجاه سال گذشته نهادهای دولتی و مردم نهاد برای حمایت از صنایع ایرانی شکل گرفته‌اند و نهادهای آموزشی نیز برای حفظ هنرهای ایرانی- اسلامی آموزش آن را برعهده گرفته‌اند اما این بخشی از نگاه کارکردی به هنر است.

این استاد دانشگاه در ادامه به موارد دیگری که هنر اسلامی- ایرانی را در خطر فراموشی قرارداده است به تبدیل هنر سنتی به امر موزه‌ای اشاره کرد و ادامه داد: یکی یگر از مسائلی که در از بین رفتن هنرهای سنتی پیش از دوره مدرن نقش داشت دربخش آموزش اتفاق افتاد و چرخه آموزش کامل نمی‌شد بسیاری از استادکاران هنرشان را آموزش نمی‌دادند و با از دنیارفته و هنر آن‌ها منسوخ می‌شد.

کشاورز افشار با اشاره به بحث سلیقه در تغییر کاربردی هنر بیان داشت: در هنرهای سنتی علاوه بر کاربرد بحث سلیقه مهم است چراکه در دوره‌ای این هنرهای سنتی در وجه تزیین می‌توانست وارد زندگی مردم شود این سلیقه در فرایند پروژه مدرنیته‌سازی جامعه ایرانی تغییر کرد و مردم با نگاه کردن به جوامع دیگر مولفه‌های آن جامعه را تقلید می‌کند و با گسترش رسانه‌ها این امر تسریع شد و باعث شد گاهی مقلد فرهنگ و هنر بیگانه شویم.

وی بیان داشت: اگر به تاریخ این موضوع توجه کنیم در دوره صفویه انسان ایرانی در برابر واژه خارجی و فرنگ مقهور و واداده نیست اما در دوره قاجار سفرنامه‌های مختلف از اسم حیرت نامه استفاده شده و حدود 150 سال ایرانیان در برابر غرب با حیرت مواجه بودند این مساله باعث شده ویژگی‌های تمدنی و سلیقه‌ای داخلی خود را کنار بگذارد و افراد به اصطلاح روشنفکری که معتقد بودند باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شد و این اصطلاح فرنگی نقطه ارزشی محسوب می‌شد که معیار سنجش قرار گرفت وپس از دوره قاجار حتی هنرهای سنتی را از نگاه فرنگی تنظیم کردیم تا آنچه او می‌پسندد را انجام دهیم که نمود آن در بازگشت طرح گل و بته به نقوش فرش‌بافی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس منتقدان را یکی از ارکان زنده نگه داشتن یک موضوع دانست و تصریح کرد: یکی از دلایلی که هنرهای سنتی پویایی خود را پس از گذشتن از خط مدرنیته از دست دادند تبدیل شدن آن‌ها به هنرهای قدسی بود وقتی یک مساله امری مقدس شود دیگر تفکر انتقادی در آن راه پیدا نمی‌کند و این یکی از آسیب‌های جدی بر پیکره هنر ایرانی بود و این تقدیس برای حفظ آن انجام شد اما کارکرد عکس داشت در موسیقی مقامی و نگارگری این مساله به وضوح مشخص است.

کشاورز افشار در پایان گفت: استارتاپ‌ها می‌توانند در احیای هنرهای سنتی کمک کننده باشند ولی در احیا و حفظ وظیفه وزارت میراث فرهنگی و در رشد دادن این هنرها کارکرد دانشگاه را نباید فراموش کنیم و بخش خصوصی باید وجه اقتصادی را حمایت کند.

دسترسی سریع
گفت و گوی فرهنگی