رئیس بخش ارتوپدی بیمارستان امام خمینی:

از اشتباهاتم پلی ساختم برای عبور شاگردانم

دکتر محمود فرزان گفت: روز اولی که استاد یار شدم، نخستین مریضم را اشتباه تشخیصی داشتم! بعد از آن هر گاه در تشخیص مریضی ناتوان بودم، کتاب های مربوط را می خواندم که حاصل آن مطالعات، 18 هزار اسلاید آموزشی شد. در واقع از اشتباهاتم پلی ساختم تا شاگردانم از روی آن پل باریک عبور کنند و داخل رودخانه نیافتند.

برنامه "حیاط خلوت" به دیدار دکتر محمود فرزان رفته است و گذری بر زندگی خانوادگی و کاری رئیس بخش ارتوپدی بیمارستان امام خمینی دارد. 

رادیو گفت وگو: تحصیل در اردکان تا تحصیلات متوسطه در تهران و اخذ دکترای عمومی از دانشگاه تهران و بعد تخصص ارتوپدی و فوق تخصصی این رشته از آکسفورد انگلیس بی تردید، باعث شده، کوله باری از خاطرات با شما همراه باشد. از بخشی از این خاطرات با ما صحبت می کنید؟

دکتر فرزان: سال ششم را در البرز تحصیل می کردم. معلم ریاضی مان بنده را به یک خانواده محترمی معرفی کرد که درس جبر ششم به ایشان بدهم. بنده هم پنج شنبه تمام سال به دختر خانواده جبر درس می دادم. بر اساس آن نیز چون معلمی را دوست داشتم، از سال نخست پزشکی هم که در طب تهران پذیرفته شدم، در گروه فرهنگی خرداد و خوارزمی جبر ششم را آموزش می دادم که برای هر ساعت 8 تومان دریافت می کردم.

در آن گروه فرهنگی، یک شاگرد بسیار باهوش داشتم و به همین دلیل نیز در عالم معلمی آرزو داشتم که خداوند به من پسری بدهد که اسمش را فرهنگ بگذارم زیرا نام آن دانش آموز فرهنگ بود. خوشبختانه خداوند عالم نیز پسری به من داد و نامش را فرهنگ فرزان گذاشتم.

در ابتدا که متخصص شدم، در یکی از خیابان های جنوب شهر مطب زدیم. یک روز منشی بنده گفت، دختربچه ای گریه کنان جوجه اش که پایش شکسته است را آورده تا شما پایش را گچ بگیرید. در ابتدا کمی به من برخورد ولی بعد کمی که تامل کردم، دیدم نباید اینگونه نگاه کنم. نزدیک عید یک خانواده ای به ملاقات ما آمد و یک کادو برایم آورد و از اینکه پای جوجه دخترشان را جا انداختم تشکر کردند. بعد گفتند آن جوجه تبدیل به مرغ شده و اصلا هم نمی لنگد. حالا به عنوان کادو هفت تخم مرغ اولش را برای شما هدیه آورده ایم.

رادیو گفت وگو: این گرانبهاترین دستمزدی بود که دریافت کردید؟

دکتر فرزان: بله همینطور است. این دستمزد و این کار، در انسان ایجاد اعتدال می کند تا در تمام مراحل زندگی اش باید مثبت باشد و اگر پای جوجه شکسته هم جا انداخت مهم نیست.  

یک روز هم جوان 25 ساله ای که دستش مشکل داشت را سر کلاس درس بردم تا به دانشجویان درس بدهم. بعد از کلاس این جوان به پیش من آمد و گفت پزشکی را خیلی دوست دارم ولی چون پدرم فوت کرده، باید هزینه زندگی مادر پیرم و دو خواهرم را درآورم که این کار را با شاگردی در کفاشی انجام می دهم. به او گفتم شبانه درس بخوان. او رفت و هفت سال بعد با یک روزنامه برگشت که طب تهران با رتبه 133 قبول شده بود. این برای من خیلی جالب بود.

رادیو گفت وگو: سخت ترین عمل جراحی که داشتید و شاید ناممکن ترین آن را برایمان شرح دهید.

دکتر فرزان: پزشک ها با عمل هایی که انجام می دهند همه چیز را یاد می گیرند و بعد شاگردهایش بهتر از خودش عمل می کنند. در واقع یک محیط خانوادگی علمی و معنوی دارد.  

رادیو گفت وگو: از تالیفات تان برای ما بگویید.

دکتر فرزان: یک کتاب جراحی دست را به نگارش درآوردم. روز اولی که استاد یار شدم یعنی سال 60، نخستین مریضم را اشتباه تشخیصی داشتم! بعد از سه هفته متوجه شدم اشتباه کردم. با خودم فکر کردم، اگر می خواهم معلم باشم باید علمم را افزایش دهم و معلمی که علم نداشته باشد، نور ندارد. بعد از آن هر گاه در تشخیص مریضی ناتوان بودم، کتاب های مربوط را می خواندم و بعد هفته بعد دوباره همان مریض را می دیدم که حاصل آن مطالعات، 18 هزار اسلاید آموزشی شد. در واقع از اشتباهاتم پلی ساختم تا شاگردانم از روی آن پل باریک عبور کنند و داخل رودخانه نیافتند.

 

نداشتن حسد و شاگرد  پروری از خصوصیات بنده است

رادیو گفت وگو: در کارنامه زندگی شما ذکر شده است که در سال 1324 در اردکان یزد به دنیا آمدید. از دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه با ما صحبت کنید.

دکتر فرزان: دوران ابتدایی را در دبستان فردوسی اردکان گذراندم و متوسطه را تا کلاس هشت در دبیرستان شرف اردکان بودم. برای ادامه تحصیلات تهران آمدم و فارغ التحصیل البرز تهران هستم.

رادیو گفت وگو: از دوران کودکی تان و خانواده پدری با ما صحبت کنید.  

دکتر فرزان: خانواده پر جمعیتی بودیم؛ هفت برادر و یک خواهر و مادری که از معنویت خاصی برخوردار بود زندگی می کردیم. در شش سالگی باید به مکتب می رفتیم و یک سال قرآن بخوانیم در هفت سالگی نیز وارد دبستان می شدیم. پدرم یک آهنگر ساده بود برادر بزرگم چون می خواست به پدرم کمک کند، بعد از اینکه شش سال ابتدایی را طی کرد، در مغازه آهنگری پدرم به ایشان کمک کرد. برادر دوم بنده، دکتر محمد علی فرزان است که جراح عمومی است. برادر بعدی، مرحوم عزیزالله فرزان نام داشت که به کار معلمی مشغول بود که پدر معنوی خانواده مان نیز این برادرمان بود. در واقع به کمک پول برادری عزیزالله فرزان بقیه بچه ها رشد کردند. برادر دیگرمان جواد فرزان است که مهندس کشاورزی بودند. فرزند بعدی بنده هستم. برادران دیگرمان دکتر عبدالرضا فرزان جراح مغز و اعصاب و دکتر عبدالناصر فرزان جراح مغز و اعصاب است. کوچکتر عضو خانواده نیز خواهرمان است.

رادیو گفت وگو: جز برادر بزرگ که نیاز بود به کمک پدر بروند، بقیه بچه ها تحصیلات عالیه داشتند. این شوق و اصرار برای دستیابی به تحصیلات عالیه، حاصل تفکر کدام یک از اعضای خانواده بود؟

دکتر فرزان: در حوزه تحصیل برادر دوم، دکتر محمد علی فرزان که جراح عمومی هستند، به ما کمک کردند. ایشان بودند که ما را به تهران آوردند و در مسیر صحیح تحصیل قرار دادند. پدرم معنوی مان مرحوم عزیزالله فرزان بود. ایشان دبیر مدرسه بود و عمرشان را صرف زندگی ما کردند و با پول معلمی ایشان ما رشد کردیم.

رادیو گفت وگو: رشته ای که انتخاب کردید، به انتخاب خودتان بود یا پیشنهاد کسی دیگر؟

دکتر فرزان: حقیقت این است که از زمان دوره دبیرستان معلمی را دوست داشتم. وقتی دبیرستان آمدم دیدم می خواهم معلم دبیرستان شوم. وقتی پزشکی تهران آمدم، دیدم می خواهم معلم دانشگاه باشم و در همین مسیر نیز قدم برداشتم و تا امروز یعنی 35 سال معلم مانده ام. در این مسیر سعی کردم شاگردانی را تربیت کنم که الحق، به مراتب بهتر از من هستند. یک خصوصیت ندارم و آن نبود حسد است که بابت این مهم خدا را شکر می کنم. خصوصیت دیگرم شاگرد پروری ام است و شاگردانم را طوری تربیت کردم که به مراتب بهتر از خودم هستند.

رادیو گفت وگو: فوق تخصص جراحی دست را از دانشگاه آکسفورد دارید. جدای از تدریس به طبابت مشغول هستید؟

دکتر فرزان: بله. یک معلم در دانشگاه بخصوص در رشته های جراحی هم معلم است و هم جراحی می کند. در حال حاضر در بیمارستان نه تنها دانشجویان را پرورش می دهیم، "دستیار ارتوپدی" و حتی "فلو ارتوپدی" نیز داریم.

جایگاه ایران در زمینه ارتوپدی در خاورمیانه، رتبه نخست است

رادیو گفت وگو: در حال حاضر رئیس بخش ارتوپدی بیمارستان امام خمینی هستید. در قیاس با بخش های ارتوپدی دیگر در خاورمیانه بخش ارتوپدی این بیمارستان چگونه است؟

دکتر فرزان: مرحوم دکتر باستان که رئیس دانشگاه بودند، یک روز من را خواستند و گفتند می خواهم یک امانت بیت المال را به شما تحویل بدهم و علاقه دارم علی وار آنجا را اداره کنید. بنده هم چون علاقه به معلمی داشتم، سعی کردم حقی از دانشگاه ضایع نشود و در این مدت یعنی از سال 70 تا کنون این مسئولیت را داشته و دارم.

خود دانشگاه هم اعلام کرده است در این بخش بیمارستان تحولاتی ایجاد شده است به طوری که بخش ارتوپدی بیمارستان امام خمینی در تمام رشته ها فوق تخصص دارد. این تلاش ها از سال 70 شروع شد و کم کم این بخش ساخته شد. خدا را شکر می کنم که اگر قرار باشد روزی این بخش را تحویل دهم، می توانم این ادعا را داشته باشم که این بخش تحول اساسی پید کرده است؛ علت آن هم در وهله نخست کمک خدا بوده و دوم اینکه همیشه سعی کردم شاگردهای خوبم را نگه دارم به طوری که بخش ارتوپدی امام توسط شاگردهای خود این بخش به خوبی اداره می شود. همیشه معتقد بودم بهترین راه انتخاب نخبه ها است تا آنها را پرورش داد. امروز دانشگاه تهران در بخش ارتوپدی بیمارستان امام خمینی معلمین خوبی دارد.

رادیو گفت وگو: برای حفظ این جایگاه چه نیازهایی احساس می کنید؟

دکتر فرزان: رئیس بخش باید بداند این ریاست یک امانت بیت المال است و به همین جهت در جهت رشد علمی و ارتقاء آن باید کوشش داشته باشد. رئیس بخش شاگردانش را برای بخش جذب کند و پرورش دهد و این کار را باید بدون حسد انجام دهد؛ خدا را شکر می کنم که حسد در من وجود ندارد و همیشه سعی کردم شاگردهایی که بهتر از خودم هستند را برای بخش نگه دارم. امروز هم بخش ارتوپدی از اعضای هیئت علمی با سواد و علاقه مند به کار معلمی برخوردار است. کسانی که در این بخش هستند شاگردان من بودند و به همین جهت همیشه احساس می کنند اینجا خانه شان است و در نتیجه همیشه در رشد سطح علمی بخش، قدم های مثبت بر می دارند. این برای من لذت بخش است، کسی که روزی شاگرد من بوده، امروز استاد من است.

رادیو گفت وگو: جایگاه ایران در زمینه ارتوپدی در خاورمیانه چگونه است؟

دکتر فرزان: جایگاه ایران در خاورمیانه در رتبه نخست است. ارتوپدهای کشورمان بهترین عمل ها را انجام می دهند. در ایران رشته پزشکی رشد خاص خودش را داشته است به ویژه در رشته ارتوپدی.   

رادیو گفت وگو: از نظر امکانات ارتوپدی کشورمان چه وضعیتی دارد؟

دکتر فرزان: در حال حاضر وضعیت نسبتا خوبی داریم اما باز هم باید بهتر از این باشد زیرا در بعضی از قسمت ها، امکانات خاص را نداریم. در بسیاری از کشور اعضای هیئت علمی تسهیلات دارند و خیلی راحت هستند اما در کشورمان آن تسهیلات خوب را نداریم.  

قابل ذکر است، برنامه "حیاط خلوت" از شنبه تا چهارشنبه ساعت 6:30 از شبکه رادیویی گفت و گو پخش می شود و علاقه مندان می توانند برای دریافت فایل صوتی این برنامه به سایت رادیو گفت و گو مراجعه کنند.

نظر شنوندگان


captcha

برای بروزرسانی عبارت روی عکس کلیک کنید

این مطلب را به اشتراک بگذارید

گفت‌وگوی ویژه

مناظره ها

پرتال پورتال سازمانی بایگانی اسناد پورتال جامعه مجازی پورتال شبکه اجتماعی