صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

پنجشنبه ها از ساعت 18:30 به مدت 60 دقیقه

متن برنامه "آغاز یک پایان" رادیو گفت و گو با بررسی ابعاد مختلف افول آمریکا در قالب مجله الکترونیکی منتشر شد.

موضوع کاهش و افول قدرت ایالات متحده آمریکا و تنزل جایگاه آن در نظام بین‌الملل کنونی، موضوعی است که سال‌هاست در محافل فکری و آکادمیک غرب مطرح بوده و کتب و مقالات متعددی پیرامون آن به رشته تحریر درآمده است؛ اما در خصوص ابعاد این افول و نحوه وقوع آن، اختلاف دیدگاه‌های عمیقی وجود دارد. از آن‌جایی که افول قدرت یک کنشگر می‌تواند ابعاد گوناگون نظامی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و تمدنی داشته باشد، لازم است مراد از افول و چگونگی رخداد آن در آینده ،در رقابت با سایر قدرت‌های بزرگ حاضر در نظام بین‌الملل مورد بررسی قرار گیرد که برنامه «آغاز یک پایانِ» رادیو گفت وگو، با بهره‌گیری از ظرفیت اساتید برجسته دانشگاه و کارشناسان مسائل آمریکا، تلاش کرده است در حد بضاعتِ خود ،گامی در راستای این مهم بردارد.

رویکردهای تئوریک به موضع افول آمریکا

در بخش اول این مجله در گفتگو با دکتر محمد رضا دهشیری‏، دکتر ابراهیم متقی و دکتر ناصر هادیان ، افول قدرت نرم ایالات متحده‌ی آمریکا‏، پروسه‌ی جهانی شدن و زوال قدرت ایالات متّحده‌ی آمریکا و واکاوی مفهوم افول آمریکا درچارچوب نظریه های روابط بین الملل مورد بررسی قرار گرفت.

دکتردهشیری عضو هیئت علمی دانشکده‌ی روابط بین الملل وزارت امور خارجه در بیان افول قدرت نرم آمریکا تصریح کرد: در روابط بین الملل تلقّی از واقعیّت مهم‌تر از خود واقعیّت است. به عبارت بهتر تأثیر نحوه‌ی بازنمود واقعیّت که توسّط رسانه‌ها صورت می‌گیرد از خود واقعیّت بیشتر است. بنابراین اگر یک بازیگری بتواند با بهره‌گیری از رسانه‌ها برای خود یک تصویراز جامعه‌ی دموکراتیک و سعادتمند ارائه کند، ولو این‌‌که نداشته باشد، قدرت نرم او افزوده می‌شود. . و اگر یک بازیگری در واقع دارای تمدّن درخشان و دارای جامعه‌ی امن و آرام هم باشد، اما نحوه‌ی انعکاس آن در سطح بین المللی به گونه‌ای باشد که سایرین تصوّر دیگری از آن جامعه داشته باشند، در آن صورت آن جامعه دچار افول قدرت نرم شده است.

دکتر متقی عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال که آیا جهانی شدن می‌تواند ساختار نظام بین الملل و قطبیّت را تغییر بدهد؟ گفت: جهانی شدن در ذات خود یک وضعیت تناقض گونه دارد، یعنی روندهای جدید باید نیروهای متعارض و رقیب را با همدیگر متوازن کند. خیلی از نیروهای اجتماعی در آمریکا هستند که می‌گویند: اصلاً چرا ایالات متّحده نیروهای نظامی را در 470 پایگاه نظامی تسرّی داده است؟ نگاه خیلی از این مجموعه‌ها این است که چرا هزینه‌های نظامی آمریکا به هفتصد میلیارد دلار رسیده است. اگر شما به یاد داشته باشید بحث خود دونالد ترامپ در ادبیات انتخاباتی این بود که چرا ما 660 میلیارد دلار هزینه‌ی دفاعی آمریکا را از جیب مردم آمریکا بدهیم؟ می‌توانیم این را برای صلح، برای توسعه هزینه کنیم؛ ولی این یک نوع شعار عوام فریبانه است؛ چون خود او امروز هزینه‌های دفاعی آمریکا را از 660 میلیارد دلار به حدود 770 میلیارد دلار در سال رسانده است.

دکتر هادیان عضو هیئت علمی گروه روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز در واکاوی مفهوم افول آمریکا درچارچوب نظریه های جهانی بیان کرد: مبنای تحلیل نظری و انطباق من نظریّه‌ی نظام واحد جهانی "والرشتین" است. شاید ترامپ از معدود رئیس جمهور‌های آمریکا است که تجربه‌ی کار عمومی و دولتی نداشته و اصلاً شناخت بین المللی عمیقی هم از مسائل ندارد و این که می‌بینید با توئیت تصمیم می‌گیرد و سریع تصمیم می‌گیرد و خیلی به دولت در سایه اهمّیّت نمی‌دهد و به آن مکانیزم‌هایی که وجود دارد اهمّیّت نمی‌دهد، این رفتارها مختصّ خود آقای ترامپ است. حتّی رئیس جمهور‌های دیگر هم که مخالف بودند، مثل ریگان، در یک چهارچوب کار می‌کردند؛اما ایشان در این عرصه‌ها خیلی غیر متعارف عمل می‌کند و موفّق هم نخواهد بود.

افول اقتصادی هژمونی آمریکا

در بخش دوم و در گفت و گو با دکتر هادی آجیلی عضو هیئت علمی دانشکده‌ی اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه علّامه طباطبایی وضعیّت اقتصادی ایالات متّحده‌ی آمریکا در عرصه‌ی اقتصاد بین الملل مورد بحث قرار گرفته و ابعاد افول اقتصادی قدرت آمریکا و شرایط اقتصاد بین الملل در گفتگو با دکتر ساسان شاه ویسی کارشناس اقتصاد بین الملل تحلیل و ارزیابی شده است.

افول فرهنگی و تمدنی هژمونی لیبرال

بخش سوم این مجله به بررسی ابعاد افول فرهنگ لیبرال دموکراسی در گفت و گو با دکتر امیر محبیان تحلیلگر روابط بین المل وارزیابی سرخوردگی اندیشه‌ای، کاهش نظریه‌پردازی لیبرالیستی و تضعیف قدرت آمریکا در گفت و گو با دکتر منوجهر محمدی پرداخته است.

زوال ساختارهای سیاست داخلی و ناتوانی های حکمرانی سیاسی

در بخش آخر این نشریه به گفت و گو با دکتر فواد ایزدی عضو هیئت علمی گروه مطالعات آمریکا، دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران پیرامون بازخوانی افول آمریکا در چارچوب بحران ها و چالش های گسترده داخلی و پیروزی ترامپ پرداخته و همچنین بررسی افول ایالات متّحده‌ی آمریکا از حیث شرایط داخلی را با دکتر سیّد محمّد طباطبایی و دکتر علیرضا کوهکن از اعضای هیئت علمی دانشکده‌ی اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه علّامه طباطبایی به نقد و بررسی گذاشته است.

برجستگی افول هژمونی ایالات متحده تنها در دیدگاه اساتید کشورمان نیست و مشاهیر مختلفی چون جیمز متیس وزیر دفاع سابق آمریکا ، نوام چامسکی صاحب نظر آمریکایی و کریستوفر لین از تحلیلگران برجسته سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه تگزاس بر آن عقیده دارند.

واقعیت این است که قدرت آمریکا در سایه تعامل با دنیا افزایش می‌یابد و در صورت انزوای این کشور، روحیه تهاجمی آن به‌تدریج تغییر کرده و ناچار به پذیرش معیارهای بین‌المللی خواهد شد. در عین حال برای حاکمان فعلی آمریکا، عنصر زمان بسیار اهمیت دارد چرا که سیاست‌های تندروانه، با گذشت زمان به نوعی محافظه‌کاری تبدیل شده و توان تهاجمی خود را از دست خواهد داد. گرفتاری‌های آمریکا در غرب آسیا، افغانستان، سوریه، فلسطین، یمن و عراق، مشکلات اقتصادی و اجتماعی داخلی، آغاز رقابت‌های انتخاباتی کنگره و مواجهه با مخالفت‌های جهانی، زمان زیادی را از حاکمان فعلی آمریکا خواهد گرفت.

در این شرایط دیپلماسی فعال، شفافیت مواضع، تبادل هدفمند هیات‌های دیپلماتیک و ادامه گفت‌وگو و تقویت مشترکات البته با حفظ اصول می‌تواند موجب افزایش نفوذ ما در جبهه ضد یک ‌جانبه‌گرایی و تقویت چندجانبه‌گرایی و تضعیف هرچه بیشتر هژمونی آمریکا گردد.

شما مخاطبان محترم می توانید مشروح صحبت ها پیرامون افول قدرت آمریکا را در فایل pdf به پیوست این خبر مشاهده کنید.

مرتبط با این خبر

  • چینی‌ها عجله‌ای برای به عهده گرفتن نقش در تامین امنیت نظام بین‌الملل ندارند